Is een plaatsbeschrijving verplicht in België?

Wie een woning huurt of verhuurt als hoofdverblijfplaats, krijgt onvermijdelijk met de plaatsbeschrijving te maken. Maar is dat document nu écht verplicht, of is het optioneel? Hieronder zetten we de wettelijke basis per gewest, het moment van opmaak, de registratietermijn en de gevolgen bij ontbreken precies op een rij.

Laatst bijgewerkt: 2026 · Leestijd ± 6 min

Is een plaatsbeschrijving verplicht?

Ja, voor de huur van een hoofdverblijfplaats is een omstandige, tegensprekelijke plaatsbeschrijving wettelijk verplicht. Het gaat dus niet om een vrijblijvende formaliteit: huurder én verhuurder zijn gehouden de staat van de woning samen vast te leggen bij de start van de huur.

Concreet leggen beide partijen de staat van de woning samen vast, dateren ze het document en ondertekenen ze het allebei. Hoe gedetailleerder die beschrijving, hoe sterker ze later staat bij een discussie over huurschade. De plaatsbeschrijving (in het Frans: état des lieux) is daarmee het belangrijkste bewijsstuk om bij het einde van de huur normale slijtage te onderscheiden van schade die de huurder moet vergoeden.

De verplichting draait om de intredeplaatsbeschrijving, die de begintoestand vastlegt. De uittredeplaatsbeschrijving aan het einde van de huur is wettelijk niet verplicht, maar sterk aanbevolen: pas door beide documenten te vergelijken wordt duidelijk welke gebreken tijdens de huur zijn ontstaan. Meer daarover lees je in onze complete gids plaatsbeschrijving.

Wat betekent "omstandig" en "tegensprekelijk"?

De wet stelt twee inhoudelijke eisen, en allebei zijn ze van dwingend recht — partijen kunnen er dus niet rechtsgeldig van afwijken in het contract.

• Omstandig betekent gedetailleerd. Alle delen van de woning en hun staat moeten nauwkeurig worden beschreven, ruimte per ruimte: muren, vloeren, plafonds, ramen, deuren, sanitair, keukentoestellen, verwarming. Een algemene zin als "de woning is in goede staat" volstaat uitdrukkelijk niet en wordt juridisch beschouwd als géén omstandige plaatsbeschrijving.
• Tegensprekelijk betekent dat het document in aanwezigheid en met instemming van beide partijen wordt opgemaakt. Een eenzijdig opgesteld verslag dat de andere partij nooit zag of tekende, is niet tegensprekelijk en mist daardoor zijn bewijswaarde.

Foto's bij het document zijn geen wettelijke verplichting, maar ze maken de beschrijving veel concreter en helpen latere discussies vermijden.

Op welke wet is dat gebaseerd?

De grondslag verschilt naargelang het gewest en het type huur. Sinds de zesde staatshervorming is woninghuur geregionaliseerd: voor de huur van een hoofdverblijfplaats gelden de gewestelijke decreten, terwijl het oude Burgerlijk Wetboek de algemene basis blijft (onder meer voor niet-woninghuur).

In Vlaanderen is de plaatsbeschrijving dus verplicht op grond van artikel 9 van het Vlaams Woninghuurdecreet voor contracten vanaf 1 januari 2019. De oudere artikelen 1730–1731 van het (oud) Burgerlijk Wetboek vormen de algemene en historische basis en regelen onder meer het vermoeden dat geldt wanneer er geen plaatsbeschrijving is. Omdat de regels per gewest kunnen verschillen, raadpleeg je voor zekerheid steeds de officiële bron van het gewest waar de woning ligt.

Wanneer moet de plaatsbeschrijving opgemaakt zijn?

De intredeplaatsbeschrijving wordt opgemaakt ofwel terwijl de woning nog onbewoond is, ofwel tijdens de eerste maand van bewoning. Dat tijdsvenster is bewust gekozen: de beschrijving moet de begintoestand vastleggen voordat het normale gebruik er sporen op nalaat.

In de praktijk is het sterk aan te raden om de plaatsbeschrijving bij voorkeur op te maken vóór de huurder zijn intrek neemt, of tijdens de overhandiging van de sleutels. Zo is er geen discussie over wat er al was en wat er nadien is gebeurd.

Tegen wanneer moet ze geregistreerd zijn?

Voor woninghuur moet het huurcontract — samen met de plaatsbeschrijving — geregistreerd worden binnen twee maanden na ondertekening van het contract. Voor woninghuur is die registratie volledig gratis, op voorwaarde dat ze tijdig gebeurt.

De verhuurder is wettelijk verantwoordelijk voor de registratie. Gebeurt ze laattijdig, dan kan dat een beperkte boete opleveren (doorgaans rond €25). Registreren verloopt online via MyRent bij de FOD Financiën: je meldt je aan met eID of itsme, vult de gegevens in en uploadt de PDF van het contract samen met de plaatsbeschrijving. Hoe dat stap voor stap werkt, lees je in ons artikel over de plaatsbeschrijving registreren via MyRent.

Wat als jullie het niet eens worden?

Raken huurder en verhuurder het niet eens over de inhoud van de plaatsbeschrijving, dan voorziet de wet in een uitweg: de vrederechter kan, via een verzoekschrift, een deskundige aanstellen die de plaatsbeschrijving opmaakt. Het vonnis daarover is doorgaans direct uitvoerbaar.

De termijn om dat verzoekschrift in te dienen wordt per gewest verschillend geformuleerd, dus controleer de exacte termijn voor jouw situatie en gewest. Een praktisch alternatief: je kunt de plaatsbeschrijving ook tegensprekelijk ondertekenen mét een uitdrukkelijk voorbehoud bij de punten waarover onenigheid bestaat. Zo behoud je een geldig, tegensprekelijk document zonder dat je je akkoord verklaart met betwiste vaststellingen.

Wat als de plaatsbeschrijving ontbreekt?

Is er geen omstandige intredeplaatsbeschrijving, dan speelt het vermoeden van (oud) artikel 1731 BW: de huurder wordt vermoed de woning te hebben ontvangen in dezelfde staat als waarin ze zich bij het einde van de huur bevindt. Voor de verhuurder maakt dat het bijzonder moeilijk om huurschade te bewijzen en te verhalen, want er is geen vastgelegde begintoestand om mee te vergelijken.

Het vermoeden is in theorie weerlegbaar met alle middelen van recht, maar in de praktijk lukt dat zelden: losse foto's of offertes volstaan doorgaans niet. Vandaar dat dit document voor beide partijen waardevol is. Wat de gevolgen precies zijn en hoe je je positie nog kunt versterken, lees je in ons artikel over geen plaatsbeschrijving en de gevolgen.

Veelgemaakte misverstanden

• "In goede staat" volstaat. Nee. Zonder een gedetailleerde beschrijving per ruimte is er juridisch geen omstandige plaatsbeschrijving.
• De verhuurder mag het document alleen opstellen. Nee. Een eenzijdig verslag is niet tegensprekelijk en mist bewijswaarde; beide partijen moeten meewerken en ondertekenen.
• Een uittredeplaatsbeschrijving is verplicht. Strikt genomen niet, maar zonder die vergelijking is huurschade nauwelijks aantoonbaar. Ze is dus sterk aanbevolen.
• Registratie kost geld. Voor woninghuur is registratie via MyRent gratis, mits ze binnen twee maanden gebeurt. Zie ook de kosten van een plaatsbeschrijving.

Veelgestelde vragen

Is een plaatsbeschrijving wettelijk verplicht?

Ja. Voor de huur van een hoofdverblijfplaats is een omstandige, tegensprekelijke plaatsbeschrijving wettelijk verplicht. Beide partijen maken ze samen op, dateren en ondertekenen ze. Een vage vermelding als "de woning is in goede staat" volstaat niet: de wet vereist een gedetailleerde beschrijving per ruimte.

Op welke wet is die verplichting gebaseerd?

In Vlaanderen geldt artikel 9 van het Vlaams Woninghuurdecreet voor contracten vanaf 1 januari 2019. De oudere artikelen 1730 en 1731 van het (oud) Burgerlijk Wetboek vormen de algemene basis en regelen onder meer het vermoeden bij ontbreken van een plaatsbeschrijving. Brussel werkt met de Brusselse Huisvestingscode, Wallonië met het Waals Woninghuurdecreet van 15 maart 2018.

Geldt deze verplichting in heel België?

De verplichting geldt voor woninghuur in heel het land, maar de concrete regels verschillen per gewest omdat woninghuur geregionaliseerd is. Vlaanderen, Brussel en Wallonië hebben elk hun eigen huurwetgeving. Raadpleeg daarom steeds de regels van het gewest waar de woning ligt.

Wanneer moet de plaatsbeschrijving opgemaakt zijn?

De plaatsbeschrijving wordt opgemaakt ofwel terwijl de woning nog onbewoond is, ofwel tijdens de eerste maand van bewoning. Zo legt ze de begintoestand vast voordat het normale gebruik sporen nalaat.

Tegen wanneer moet ze geregistreerd zijn?

Voor woninghuur moet het huurcontract, samen met de plaatsbeschrijving, binnen twee maanden na ondertekening geregistreerd worden bij de FOD Financiën. Voor woninghuur is die registratie gratis. De verhuurder is verantwoordelijk; laattijdige registratie kan een beperkte boete opleveren.

Wat als huurder en verhuurder het niet eens worden?

Raken de partijen het niet eens over de plaatsbeschrijving, dan kan de vrederechter via een verzoekschrift een deskundige aanstellen die ze opmaakt. Bij twijfel kun je de plaatsbeschrijving altijd tegensprekelijk ondertekenen met een uitdrukkelijk voorbehoud. Controleer de exacte termijn voor jouw situatie en gewest.